Het is zaterdagavond als ik in een taxi door de zwak verlichte straten van Nairobi rijd. Een vrolijk Afrikaans muziekje op en een chauffeur die honderduit praat. Zo ’n hekel als ik aan de vlucht heb, zo opgetogen ben ik altijd als ik geland ben. Een nieuwe stad, een nieuw avontuur: Welcome to Nairobi!
Later dit jaar zal ik er ruim een half jaar vertoeven, nu slechts drie weken. Drie weken die vanaf dag één al behoorlijk volgepland waren. Enerzijds om zelf te zien welke impact dance4life heeft en de noodzaak van ons werk. Maar bovenal om de mogelijkheden te verkennen om de impact met behulp van mobiele telefoons te vergroten. Want dat mobiele telefoons een grote impact kunnen hebben in gezondheidsissues in ontwikkelingslanden bewijzen organisaties als bijvoorbeeld Text to Change, Amref en de Wereldomroep. SMS diensten, applicaties en mobiel internet hebben zich als zodanig bewezen.
Scholenprogramma
Met het dance4life Challenge Team bezochten we een school net buiten Nairobi. In krakkemikkige mini-busjes met te harde muziek rijden we er samen met het Tour Team heen. Het Tour-Team zijn degene die het scholenprogramma daadwerkelijk in de praktijk brengen. Na een eerste kennismaking met het schoolhoofd worden in een klaslokaal alle stoelen en tafels uit de weg geruimd om plaats te maken voor de “dance4life experience”. Het mengpaneel, computers, de speakers; alles is aanwezig voor een educatieve, fun en muzikale middag.
Na een welkomstwoord en een korte introductie is het een jongen van begin twintig die zijn verhaal vertelt. Hij is HIV positief en in een land waar HIV met zoveel fabeltjes, stigma’s en taboes is omgeven is het behoorlijk dapper om zo in de openheid je persoonlijke verhaal te durven vertellen. Hij vertelt hoe hij op jonge leeftijd HIV positief is geraakt nadat hij en zijn vrienden een meisje hadden ‘gedeeld’. Om de beurt waren ze met haar naar bed gegaan, zonder condoom. Het is helaas niet een op zichzelf staand verhaal. Dergelijke groepsseks komt vaker voor onder jongeren en komt voort uit onzekerheid. In hun eentje durven ze de stap niet te zetten om een meisje aan te spreken, maar in een groep verdwijnt die angst. Toen na enige tijd bleek dat hij HIV positief was en hij het aan zijn vrienden vertelde, moesten ze niets meer van hem weten. Het was zijn probleem. Zelf lieten ze zich niet testen.
Gedurende de middag vertellen scholieren elkaar verhalen middels toneelstukken en voordrachten over bijvoorbeeld ongewenste zwangerschappen, drugsgebruik en veilig vrijen. Het publiek gaat er volledig in op en er klinkt regelmatig luid gejoel, gelach en geklap. De klassikale activiteiten maken vervolgens plaats voor groepsgesprekken. Discussies vinden plaats en het vormt ook een goede setting om fabeltjes de wereld uit te helpen. Hoe raak je besmet met HIV en vooral, hoe kun je het voorkomen? Als het ijs na een paar minuten gebroken is en de gespreksleider op de man af scholieren naar hun ervaringen en kennis vraagt komt het gesprek met het nodige gegiechel los.
Maar het leukste is natuurlijk het dansen. In alle landen waar dance4life actief is leren scholieren de dance4life drill. Hoe dat er uit ziet, zie je hier. Voor een foto-impressie van het dance4life scholenprogramma in Kenia kijk je hier.
dance4life Kenia
“Liever HIV dan zwanger, want dat zie je tenminste niet,”
is de heersende opvatting van veel jonge vrouwen in Nairobi.
De eerste week in Kenia een afspraak had gepland met de Youth Council van dance4life Kenia. Deze agents4change zijn jongeren die deel hebben genomen aan het dance4life scholenproject en zich graag blijven inzetten voor dance4life. Een belangrijk klankbord voor ons om te horen wat er nu onder Keniaanse jongeren speelt.
Met seks en alles daaromheen als centraal onderwerp, had ik geen idee wat ik kon verwachten. Wordt het één grote giechel bende, zijn ze te verlegen om in alle openheid over seks en seksualiteit te praten of worden het open gesprekken die leiden tot discussie? Het bleek het laatste gecombineerd met een hoop lol en duidelijke meningen.
Waarom dance4life belangrijk is, maken ze al direct duidelijk. “Het is niet zo dat jongeren op school niets leren over HIV en AIDS. Dat gebeurt namelijk wel hoor, maar dan op een oppervlakkige manier,” volgens Sharon. ”De nadruk ligt op onthouding. Hoe een condoom of de anticonceptiepil werkt? Daar wordt niet over gesproken,” voegt ze toe. “Hierdoor gebeurt het dat vrouwen liever HIV besmet zijn dan dat ze zwanger worden. Want of iemand wel of niet HIV heeft kun je niet zien. Een dikke buik daarentegen kun je moeilijk verborgen houden.” Ronduit bizar om te horen dat men soms geen idee heeft wat HIV kan aanrichten en het geeft direct de noodzaak aan van een organisatie als dance4life.
“Seks is verkeerd!” is de strekking van wat jongeren op jonge leeftijd over dit onderwerp te horen krijgen. Een onderwerp waar met de ouders al helemaal niet over gesproken wordt. Toegang tot de juiste en volledige informatie hebben ze vaak niet. Jongeren in Kenia leren vooral van elkaar hoe liefde, seks en relaties werken. Veelal onvolledige informatie die is aangevuld met stigma’s en fabeltjes. En dan zijn er ook nog de onderwerpen waar een taboe op rust, zoals homoseksualiteit. De grote invloed van de kerk draagt wat dat betreft ook niet echt bij aan een groeiend bewustzijn onder jongeren.
De anticonceptie pil is een goed voorbeeld van een onderwerp waar veel onduidelijkheid over bestaat onder jonge vrouwen. De jongeren van de Youth Council vertellen me dat de anticonceptiepil voor dagelijks gebruik volgens hun alleen bedoeld is voor vrouwen die reeds kinderen hebben gekregen en zo willen voorkomen opnieuw zwanger te worden. Als je jong bent, gebruik je namelijk de morning-after pil is de heersende opvatting, met als gevolg dat deze in het weekend nagenoeg is uitverkocht en de gezondheid allerminst ten goede komt.
Wanneer ik het onderwerp homoseksualiteit aansnijd met de jongeren, blijkt hoe groot het taboe en de stigma’s zijn die hierop rusten. Terwijl de vrouwen er geen probleem mee lijken te hebben, voelen de mannen zich er toch ietwat ongemakkelijk bij. Enerzijds weten ze ergens wel dat het iets is waar ze open voor zouden moeten staan, maar de praktijk is anders. De samenleving, kerk, ouders en vrienden veroordelen het en daar is moeilijk tegenop te boksen. Het beeld bestaat bij hen dat het toestaan van homoseksualiteit er direct toe leidt dat alle kroegen en clubs veranderen in “homo hangouts” waar (alle) mannen je proberen te versieren en je continu mannen met elkaar ziet zoenen. Twee zoenende vrouwen zijn overigens geen probleem voor ze.
Met alleen de juiste informatie verstrekken ben je er dus nog niet bent. Want wiens verhaal moet je nu geloven, naar wie moet je luisteren en bij wie kan je terecht? Je vrienden, die vinden dat je niet écht seks hebt gehad wanneer je een condoom gebruikt? De kerk, die geheelonthouding promoot? Of je ouders, die je te jong vinden om seks te hebben en waarbij seks een onbespreekbaar onderwerp is? Er is geen eenduidig antwoord, maar wat zeker helpt is de fun-factor die dance4life biedt in combinatie met het betrekken van rolmodellen die het goede voorbeeld geven. Rolmodellen die aanzien hebben, die de jongeren weten te bereiken en zodoende helpen om dance4life als betrouwbare organisatie op de kaart te zetten; een organisatie waar je bij wilt horen. In Nederland hebben we ambassadeurs zoals Nikkie Plessen, Doutzen Kroes en Jan Kooijman. In Kenia is die rol weggelegd voor de populaire acteur en sinds kort ook zanger, Nick Munene Mutuma die je op de foto links met Nikkie Plessen ziet dansen.
Een SMS actie? Een applicatie? Of toch mobiel internet?
Door onder andere een gebrek aan vaste telefoonlijnen ging de eerste internetrevolutie aan Afrika voorbij. Maar in Kenia zijn ze aan een inhaalslag bezig. Niet zozeer via PC internet, maar vooral via mobiel internet. Net als in Nederland is de mobiele telefoon onderdeel van de identiteit van vele jongeren en een belangrijk communicatiemiddel. In de bus, op straat in barretjes en zelfs in de sloppenwijken: mobiele telefoons zijn niet meer uit het Keniaanse straatbeeld weg te denken. Ik heb het dan niet over iPhones of Samsungs, maar eerder over de oude Nokia modellen met een simpele internet toegang. En tegenwoordig worden ze ook nog eens met een blauwe knop geleverd, de Facebook-knop. Want Facebook is met stip de nummer 1 website, ongekend populair onder Keniaanse jongeren. De billboards en muurreclames van telecomaanbieders als Safaricom, maken bovendien duidelijk dat het niet alleen voor de hogere sociale klasse is weggelegd. Zelfs in de sloppenwijk Kibera kom je beltegoed- en M-Pesa-hutjes tegen, een veelgebruikte mobiele telefoon betaaldienst.
En wat dance4life hiermee kan? In de drie weken dat ik Kenia was heb ik diverse partijen gesproken. Van kleine ICT bedrijfjes en NGO’s die zich al voorzichtig op het terein van mobiele technologie begeven, tot de grootste telecom aanbieder van Kenia, Safaricom. Het heeft een hoop inzichten opgeleverd en de ideeën die we hadden meer vorm gegeven. Kortom, we zijn op de goede weg, en volgende maand hoop ik daar wat meer concreets over te kunnen vertellen! Één ding is zeker: dance4life goes mobile!
En voor je het weet ben je 2 maanden verder. Nog een paar dagen de puntjes op de i zetten en de laatste praktische zaken regelen voor ik aankomende zaterdag voor drie weken afzwaai naar Nairobi. Drie weken Nairobi die zo goed en kwaad als het gaat al behoorlijk zijn vol gepland en grotendeels in het teken staat van mensen ontmoeten, de stad leren kennen en mogelijkheden verkennen om met behulp van mobiele telefoons jongeren te informeren en bewust te maken over hiv en aids. Maar ook zal ik mijn Keniaans collega’s ontmoeten, met het Challenge Team werken en zien hoe dance4life werkt en wat de impact van het programma is.
Mobiele telefonie en jongeren
Om er achter te komen wat wel en wat niet werkt, staan er meetings op het programma met partijen die zich bezighouden met mobiele telefonie, ICT en media. Met de jeugd als doelgroep betekent dat bovendien ook zien en horen hoe jongeren hun dagen doorbrengen. Hoe besteden zij hun vrije tijd? Wie zijn hun idolen? En hoe blijven ze op de hoogte van het laatste nieuws? Via kranten en TV of is de radio toch nog ongekend populair? En bovenal, hoe gebruiken zij eigenlijk hun mobiele telefoon? Kortom, een heleboel vragen waar ik antwoord op hoop te krijgen.
Challenge Team
Het Challenge Team, bestaande uit medewerkers van de partners van dance4life die hun energie en vaardigheden inzetten om dance4life organisaties over de hele wereld te versterken, heeft de afgelopen weken ook niet stilgezeten. Door Rupert (dance4life), Roosmarijn (student), Carlijn (Sensation), Renate (Vodafone) en mij is er hard gewerkt aan de totstandkoming van een opzet voor een communicatieplan voor dance4life Kenia. De haalbaarheid en precieze vormgeving zullen we gedurende ons verblijf in Nairobi verder onderzoeken en definitief invullen. Roosmarijn zal het plan vervolgens gaan implementeren. Maar één van de doelen die we hebben neergezet is de dance4life Kenia Facebook pagina promoten en actiever te gaan gebruiken in de strijd tegen hiv en aids. Facebook is veruit de meest bezochte website in Kenia en biedt zodoende goede mogelijkheden. Hoe we dat precies gaan doen horen jullie later.
Voor nu rest nog mijn tas pakken en de laatste praktische zaken regelen alvorens ik zaterdagochtend om 10 uur opstijg; volgepompt met vaccinaties tegen allerlei tropische ziektes. Het idee dat ik over een paar dagen rondloop in de gekte en hitte van Nairobi is nog wat onwerkelijk, maar wat heb ik er zin in!
Ik hou jullie op de hoogte via dit blog maar ook via Twitter!
WOD winnaars 2011
Lees de verhalen van de World of Difference winnaars van 2011
